نفت و گاز همچنان در سیاست اهمیت دارند

    

پاسخ‌های اختصاصی دکتر کاتوزیان به‌پرسش‌های هفته نامه مثلث:

نفت و گاز همچنان در سیاست اهمیت دارند

 

 

با‌توجه به تحریم‌های غرب و به ویژه آمریکا  ‌علیه ایران، دولت ایران باید چه تدابیری برای عبور از این محدودیت کند و منابع انرژی خود را در راه توسعه و پیشرفت به‌کار گیرد؟

بهترین و موثرترین شیوه برخورد با تحریم‌های غرب کوشش برای پایان دادن به آن است. گفت‌وگوهای ایران و ۱+۵ تاکنون به طرز مطلوبی پیش رفته‌اند و باید امیدوار بود که با پشتیبانی ملت ایران همچنان ادامه یابند تا تحریم‌ها به کلی برچیده گردند. به نظر می‌رسد که هر دو طرف جدا مایلند که این مهم را به انجام رسانند و حاصل آن نیز زیانی برای هیچ یک از طرفین نخواهد داشت، بلکه از مقوله برد – برد خواهد بود. وگرنه دیدید که به قول آقای رئیس‌جمهور «دور زدن تحریم‌ها» با چه مایه فساد و حیف و میلی توام است که تازه حتی اگر این پدیده هم نبود، باز هم هزینه واردات و صادرات ایران خیلی بیشتر از حالت بدون تحریم می‌شد. «دور زدن» و قراردادهای پایاپای (یعنی گرفتن کالا در برابر فروش نفت) شیوه‌هایی ناگزیر و اضطراری و کوتاه مدت هستند و تا وقتی برقرار باشند سبب زیان‌های بزرگی خواهند شد. بنابراین راه درست همان کوشش مجدانه، شرافتمندانه و آبرومندانه برای رفع تحریم‌هاست و این ممکن است.

با‌توجه به کم اهمیت‌شدن منابع قدیمی ‌انرژی و جایگزین‌شدن منابع جدید، آینده سیاست و اقتصاد و صنعت ایران را چگونه پیش‌بینی می‌کنید؟

 معنای «قدیمی‌شدن انرژی» هرچه باشد واقعیت این است که هنوز تقاضا برای نفت و گاز در سطح جهان بالاست و ایران نیز از موهبت نفت و گاز به اندازه زیادی برخوردار است. مساله این است که این نفت بادآورده درست هزینه شود و مثلا چنان‌که در دوره ریاست‌جمهوری آقای احمدی‌نژاد دیدیم بر باد داده نشود. اگر درآمد نفت و گاز (خاصه پس از رفع تحریم‌ها) به شیوه موثر و مناسبی به کار نیفتد، این دیگر ناشی از کمبود دولت و جامعه است. کره‌جنوبی که کشوری فقیر و جنگ‌زده بود و یک قطره نفت هم نداشت توانست با در پیش گرفتن استراتژی مناسب توسعه ظرف بیست سال – از ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰- به یکی از پیشرفته‌ترین کشورهای صنعتی تبدیل شود، حال آنکه ایران به‌رغم بهره‌ای که ده‌ها سال از موهبت نفت و گاز برده است «هنوز اندر خم یک کوچه است». گناه از کیست؛ از ما یا از اجنه و پریان؟

آیا باتوجه به کم‌شدن اهمیت نفت در آینده نزدیک، بخش خصوصی در ایران ذیل اقتصاد ملی رونق می‌گیرد و معضل جامعه کلنگی حل می‌شود یا این انتظاری ‌بی‌پایه است؟

 چنان‌که در بالا اشاره کردم هیچ دلیلی وجود ندارد که – خاصه پس از رفع تحریم‌ها – درآمد ایران از نفت و گاز «در آینده نزدیک» افت چشمگیری داشته باشد. به علاوه، نفت و گاز (چه بیشتر چه کمتر) سرنوشت ایران را رقم نمی‌زنند، بلکه این دولت و جامعه‌اند که با رفتار بخردانه و به کار بستن شیوه‌های مناسب سیاسی و اقتصادی ‌خواهند توانست به پیشرفت بلندمدت و بدون بازگشت دست یابند. امور اجتماعی مکانیکی نیستند که مثلا با کم‌شدن درآمد نفت، قدرت دولت الزاما کاهش یابد یا «بخش خصوصی» مانند فرشته نجات مشکلات ایران را حل کند. همه باید از تجربه بیاموزند و شیوه‌های زیانبخش را ترک کنند، وگرنه چیزی به نام ماشین توسعه سیاسی و اقتصادی وجود ندارد که ظرف مدت کوتاهی جامعه را به بهشت برین تبدیل کند. حافظ می‌گوید: «سال‌ها باید که تا یک سنگ اصلی ز آفتاب / لعل گردد در بدخشان یا عقیق اندر یمن»، وگرنه نوشدارو را فقط در افسانه‌ها می‌توان یافت.

به نظر شما در جهان جدید همچنان نفت اهمیت سابق خود را در ساخت قدرت دارد؟

 باید دید که منظور از «جهان جدید» و «ساخت قدرت» چیست. چنان‌که گفتم در آینده قابل پیش‌بینی نفت و گاز اهمیت خود را از دست نخواهند داد و درآمد آنها در دست هر دولت و جامعه‌ای، هم می‌تواند سبب زورگویی و مفت‌خوری و هم موجب پیشرفت و دموکراسی شود. نروژ هم یکی از بزرگترین صادرکنندگان نفت است هم یکی از پیشرفته‌ترین و دموکراتیک‌ترین کشورهای جهان. دیگر چه عرض کنم؟



مطالب مرتبط

عنایت پژوهنده‌ای جامع و سخت عمیق بود

پاسخ‌هاي همایون کاتوزیان به پرسش‌هاي مکتوب شرق درباره زندگی و آثار حمید عنایت عنایت پژوهنده‌ای جامع و سخت عمیق بود گروه اندیشه: همایون کاتوزیان از دوستان بسیار نزدیک حمید عنایت در زمان [...]

درباره انقلاب مشروطه

پاسخ همایون کاتوزیان به نظرخواهی «اندیشۀ پویا»   1- آیا ترور امین‌السلطان از سوی انجمن‌های مخفی تاکتیک درستی بود؟  (توضیح سوال: برخی معتقدند که امین‌السلطان، در چهار ماه صدارتش مشغول [...]

انقلاب علیه خودسری: دموکراسی‌خواهی در مشروطه ایرانی

در گفت و گو با همایون کاتوزیان  منتشرشده در نشریه ایران فردا محسن آزموده: خواست مشترك و اساسي مشروطه خواهان ايراني به تعبير همايون كاتوزيان همان «يك كلمه»اي بود كه ميرزا يوسف خان تبريزي يا [...]

تا انقلاب مشروطه نه سیاست داشتیم نه سیاستمدار

نگاه ايرانيان به سياست و سياست ورزي در گفت و گوی روزنامه اعتماد با همایون کاتوزیان  منتشر شده در روزنامه اعتماد، چهارشنبه 23 اردیبهشت 1394، ش 3243 ---------------------------------------------------------- استبداد دولت و [...]

در نسبت فرسودگی و نوسازی و فرسوده‌سازی

مجله نمایه تهران شماره ٨   گفت‌وگوی مکتوب باهمایون کاتوزیان در نسبت فرسودگی و نوسازی و فرسوده‌سازی تئوری «جامعه کوتاه‌مدت» همایون کاتوزیان یکی از مهم‌ترین نظریه‌های جامعه‌شناسی [...]


نام (ضروری):
پست الکترونیک (ضروری):
وب‌سایت:
نظر: